Rapido Fine: ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ’ਤੇ ਰੈਪੀਡੋ ਨੂੰ 10 ਲੱਖ ਜੁਰਮਾਨਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਈਡ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਲਈ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਖਪਤਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਥਾਰਟੀ (CCPA) ਨੇ ਰਾਈਡ-ਹੇਲਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਰੈਪੀਡੋ ’ਤੇ 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਈਡ ਬੁਕਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਕਥਿਤ ‘ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨਾਂ’ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਡਵਾਂਸ ਟਿਪਿੰਗ ਅਤੇ ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਪ੍ਰਾਈਸਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੈਕਟਰ ਪੱਧਰੀ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ।
ਰਾਈਡ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਡਰ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼
CCPA ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਰੈਪੀਡੋ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ’ਤੇ ਰਾਈਡ ਬੁਕਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦਿਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕਿਰਾਇਆ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ’ਤੇ ਰਾਈਡ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਥਿਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਯੂਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਡਰਾਈਵਰ ਘੱਟ ਰਕਮ ’ਤੇ ਰਾਈਡ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ 10, 20 ਜਾਂ 30 ਰੁਪਏ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਐਪ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕੀਮਤ ਸਲਾਈਡਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਇਆ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
CCPA ਮੁਤਾਬਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਰਾਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਬੁਕਿੰਗ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਧੂ ਰਕਮ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਡਰਾਈਵਰ ਮੂਲ ਕਿਰਾਇਆ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।
ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ‘ਕਨਫਰਮ ਸ਼ੇਮਿੰਗ’ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯਮਨ ਸਬੰਧੀ 2023 ਦੀਆਂ ਗਾਈਡਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ
ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਐਪ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਰਕਮ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਵੱਧ ਰਕਮ ਚੁਣਨ ’ਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਰਾਈਡ ਮਿਲਣ ਦੀ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਘੱਟ ਰਕਮ ਕਰਨ ’ਤੇ ਲਾਲ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
CCPA ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗਾਹਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਵੱਧ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਈਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਥਾਰਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਗਾਹਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਾਈਡ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੁਕਿੰਗ ਸਮੇਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕਿਰਾਇਆ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੂਰੀ, ਸਮਾਂ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ, ਟੋਲ ਅਤੇ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਈਡ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਾਧੂ ਰਕਮ ਦੇਣ ਲਈ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਜਾਇਜ਼ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਟਿਪਿੰਗ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ
CCPA ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਿਪ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸੇਵਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਵੈ-ਇੱਛੁਕ ਰਕਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਮੋਟਰ ਵਹੀਕਲ ਐਗਰੀਗੇਟਰ ਗਾਈਡਲਾਈਨਜ਼, 2025 ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟਿਪਿੰਗ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਰਾਈਡ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬੁਕਿੰਗ ਜਾਂ ਰਾਈਡ ਦੌਰਾਨ।
ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰੈਪੀਡੋ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕੇ ਕਿ ਵਾਧੂ ਰਕਮ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਰਾਈਡ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ CCPA ਨੇ ਵੱਧ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾਲ ਰਾਈਡ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਮੰਨਿਆ।
Uber ਅਤੇ Ola ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ
CCPA ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ Uber, Ola, Rapido ਅਤੇ Namma Yatri ਨੂੰ ਵੀ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ 2023 ਦੀਆਂ ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨ ਗਾਈਡਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਵੈ-ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। Uber ਅਤੇ Ola ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਂਚ ਹਾਲੇ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਖਪਤਕਾਰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ, ਗਲਤ ਵਪਾਰਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਜਾਂ ਡਾਰਕ ਪੈਟਰਨਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਨਸਿਊਮਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਦੇ ਨੰਬਰ 1915 ’ਤੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
