Japan-India Defence: ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਉਤਰੇਗਾ ਜਾਪਾਨੀ F-2 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼, ‘ਵੀਰ ਗਾਰਡੀਅਨ-2026’ ’ਚ ਲਵੇਗਾ ਹਿੱਸਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਮਿਸੂਬਿਸ਼ੀ F-2 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਉਤਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਅਮਰੀਕੀ F-16 ਫਾਈਟਿੰਗ ਫਾਲਕਨ ਦਾ ਵਿਕਸਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਵੀ F-16 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦਾ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਜਾਪਾਨੀ ਏਅਰ ਸੈਲਫ-ਡਿਫੈਂਸ ਫੋਰਸ (JASDF) ਦੇ ਤਿੰਨ F-2 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ 9 ਤੋਂ 21 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਹਵਾਈ ਅਭਿਆਸ ‘ਵੀਰ ਗਾਰਡੀਅਨ-2026’ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ, ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਜਾਪਾਨੀ ਦਲ ਦੇ ਭਾਰਤ ਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਹਿਤ JASDF ਦੇ ਦੋ C-2 ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਜਹਾਜ਼ 5 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜੋਧਪੁਰ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਂਝਾ ਅਭਿਆਸ ਭਾਰਤ-ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤਸੁਇਕੀ ਏਅਰ ਬੇਸ ਤੋਂ ਆਉਣਗੇ F-2

ਇਹ F-2 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਤਸੁਇਕੀ ਏਅਰ ਬੇਸ ਦੀ 8ਵੀਂ ਏਅਰ ਵਿੰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਇਸ ਏਅਰ ਬੇਸ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਕਤੂਬਰ 1942 ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਫਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ‘ਵਰਲਡ ਏਅਰ ਫੋਰਸਿਜ਼-2026’ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਪਾਨੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਕੋਲ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਰੀਬ 85 F-2 ਮਲਟੀ-ਰੋਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਕੁੱਲ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਪਗ 320 ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ F-15 ਈਗਲ ਅਤੇ F-35 ਲਾਈਟਨਿੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਕੋਲ ਕਰੀਬ 600 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ।

F-2 ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ‘Viper Zero’?

F-2 ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਡਾਇਨਾਮਿਕਸ F-16 ਦਾ ਉੱਨਤ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਮਿਸੂਬਿਸ਼ੀ ਹੈਵੀ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਲਾਕਹੀਡ ਮਾਰਟਿਨ ਨੇ 60:40 ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿੰਗਲ-ਇੰਜਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ‘ਵਾਈਪਰ ਜ਼ੀਰੋ’ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ ਮੈਕ 2 ਤੱਕ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

F-2 ਦਾ ਆਕਾਰ F-16 ਨਾਲੋਂ ਕਰੀਬ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ F-16 ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣਾ

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕੋਲ ਇਸ ਵੇਲੇ 44 F-16 A/C ਸਿੰਗਲ-ਸੀਟਰ ਅਤੇ 31 B/D ਟਵਿਨ-ਸੀਟਰ ਜਹਾਜ਼ ਹਨ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਲੜਾਕੂ ਬੇੜੇ ਦਾ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ F-16 ਜਹਾਜ਼ ਸਰਗੋਧਾ, ਭੋਲਾਰੀ ਅਤੇ ਜਾਕੋਬਾਬਾਦ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਏਅਰ ਬੇਸਾਂ ’ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ 1999 ਦੇ ਕਾਰਗਿਲ ਯੁੱਧ ਅਤੇ 2019 ਦੀ ਬਾਲਾਕੋਟ ਏਅਰ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ F-16 ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਵਾਈ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਦਾਅਵੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਹੁਣ ਜਾਪਾਨੀ F-2 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ‘ਵੀਰ ਗਾਰਡੀਅਨ-2026’ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।